Gorączka po wakacjach może być objawem typowej infekcji, ale po pobycie w tropikach wymaga szerszego spojrzenia. Znaczenie mają odwiedzone kraje, czas od powrotu, ukąszenia owadów, spożywana żywność, szczepienia i stosowana profilaktyka. Szczególnie pilnie należy wykluczyć malarię u osób wracających z obszaru jej występowania.

Dlaczego lekarz powinien wiedzieć o podróży?

Wiele chorób związanych z podróżą zaczyna się podobnie: gorączką, bólem głowy i mięśni, osłabieniem, biegunką albo wysypką. Sam zestaw objawów może nie wystarczyć do rozpoznania. Informacja o kierunku i przebiegu wyjazdu pomaga lekarzowi ustalić, które zakażenia należy brać pod uwagę i jakie badania wykonać.

Podczas zgłoszenia do placówki od razu powiedz, że niedawno wróciłeś z podróży zagranicznej. Dzięki temu personel może właściwie ocenić pilność sytuacji i – jeśli jest to potrzebne – zastosować odpowiednie zasady bezpieczeństwa jeszcze przed wizytą.

Man is holding a red fever thermometer in his hand

Malaria – gorączki po powrocie nie wolno przeczekać

Jeżeli podróż obejmowała obszar występowania malarii, gorączka podczas wyjazdu lub po powrocie wymaga pilnej oceny medycznej, szczególnie w ciągu pierwszych trzech miesięcy. Nie należy czekać na pojawienie się charakterystycznych napadów dreszczy. Początek choroby może przypominać grypę albo infekcję przewodu pokarmowego.

Przyjmowanie leków profilaktycznych zmniejsza ryzyko, ale nie wyklucza malarii w stu procentach. Dlatego także osoba, która prawidłowo stosowała profilaktykę, powinna niezwłocznie zgłosić gorączkę i historię podróży. Diagnostyka musi odbyć się w placówce, która może szybko wykonać odpowiednie badania i rozpocząć leczenie.

Gorączka po pobycie w rejonie malarii jest wskazaniem do pilnej konsultacji tego samego dnia. W przypadku gwałtownego pogorszenia stanu należy wezwać pomoc pod numerem 112 lub 999.

Co jeszcze może powodować gorączkę po podróży?

Możliwe przyczyny zależą od regionu i rodzaju ekspozycji. Poza zwykłymi infekcjami oddechowymi lub pokarmowymi lekarz może uwzględnić między innymi dengę, dur brzuszny, wirusowe zapalenie wątroby, odrę lub inne zakażenia przenoszone przez owady, wodę, żywność albo kontakt ze zwierzętami. Nie oznacza to, że każda gorączka po egzotycznym wyjeździe jest chorobą tropikalną – oznacza natomiast, że nie należy stawiać diagnozy samodzielnie.

Jakie informacje przygotować przed konsultacją?

Lekarzowi warto przekazać możliwie dokładnie:

•      odwiedzone kraje i regiony oraz daty pobytu i powrotu;

•      charakter wyjazdu: miasto, tereny wiejskie, dżungla, safari, rejs lub praca w terenie;

•      datę początku gorączki i najwyższą zmierzoną temperaturę;

•      towarzyszące objawy, np. wysypkę, biegunkę, wymioty, kaszel, żółtaczkę, ból głowy lub krwawienie;

•      ukąszenia komarów, kontakt ze zwierzętami, kąpiel w wodach słodkich i urazy skóry;

•      spożywanie nieuzdatnionej wody, surowej żywności lub niepasteryzowanych produktów;

•      wykonane szczepienia, przyjmowaną profilaktykę przeciwmalaryczną i wszystkie leki użyte podczas podróży;

•      informację, czy inni uczestnicy wyjazdu mają podobne objawy.

Objawy, które wymagają natychmiastowej pomocy

Niezależnie od kierunku wyjazdu należy pilnie wezwać pomoc lub zgłosić się do szpitala, jeśli gorączce towarzyszą:

•      zaburzenia świadomości, omdlenie, drgawki lub sztywność karku;

•      duszność, sinienie, silny ból w klatce piersiowej lub bardzo szybkie pogorszenie stanu;

•      krwawienie, liczne wybroczyny albo wysypka, która nie blednie pod uciskiem;

•      silny ból brzucha, uporczywe wymioty lub objawy znacznego odwodnienia;

•      żółte zabarwienie skóry lub oczu, bardzo ciemny mocz albo wyraźnie zmniejszona ilość moczu;

•      bardzo silny ból głowy, znaczne osłabienie lub niemożność samodzielnego poruszania się.

Czego nie robić przed rozpoznaniem?

Nie należy samodzielnie rozpoczynać antybiotyku ani przyjmować leków pozostałych po wcześniejszej terapii. Takie postępowanie może opóźnić właściwe rozpoznanie, wywołać działania niepożądane i utrudnić interpretację objawów. Do czasu konsultacji warto mierzyć temperaturę, dbać o nawodnienie, jeśli chory jest przytomny i nie wymiotuje, oraz ograniczyć bliski kontakt z innymi osobami, zwłaszcza gdy występują kaszel, wysypka, wymioty lub biegunka.

Nie tylko po powrocie – przygotowanie zaczyna się przed wyjazdem

Ryzyko zachorowania można zmniejszyć, konsultując plan podróży odpowiednio wcześnie. Zakres szczepień i profilaktyki zależy od kraju, sezonu, długości pobytu, planowanych aktywności i stanu zdrowia podróżnego. Sama szczepionka przeciw żółtej febrze nie chroni przed malarią, dengą ani większością przyczyn gorączki po podróży.

Przed wyjazdem warto przeczytać również artykuł MEDICA: Jak przygotować się do wyjazdu i kiedy warto zaszczepić się przeciw żółtej febrze

Najczęstsze pytania

Czy gorączka może być malarią mimo przyjmowania profilaktyki?

Tak. Profilaktyka istotnie zmniejsza ryzyko, ale nie zapewnia stuprocentowej ochrony. Po pobycie w rejonie malarii każda gorączka wymaga pilnej oceny i przekazania lekarzowi historii podróży.

Czy można poczekać do następnego dnia, jeśli temperatura jest niewysoka?

Po pobycie w rejonie malarii nie należy odkładać kontaktu z pomocą medyczną tylko dlatego, że gorączka jest umiarkowana. O pilności decydują także kierunek podróży, czas od powrotu i objawy towarzyszące.

Czy wystarczy powiedzieć lekarzowi, że byłem „w Afryce” lub „w Azji”?

Nie. Ryzyko może różnić się nawet pomiędzy regionami jednego kraju. Przygotuj dokładną trasę, daty pobytu i informacje o aktywnościach oraz profilaktyce.

W przypadku gorączki po podróży poinformuj rejestrację o kierunku i terminie wyjazdu jeszcze przed wizytą. Dane kontaktowe znajdziesz na stronie MEDICA Siedlce – Kontakt. Jeśli pobyt obejmował rejon malarii lub występują objawy alarmowe, skorzystaj z pilnej pomocy medycznej; w stanie nagłym dzwoń pod 112 lub 999.