Najpierw warto sprawdzić, jakie jest ryzyko dla serca. Dbanie o serce dobrze zacząć w ten sposób.

Choroby sercowo-naczyniowe rozwijają się przez wiele lat. choroby nie zawsze pokazują jasne objawy. Nadciśnienie, podwyższony cholesterol i zaburzenia gospodarki węglowodanowej często nie bolą, a mimo to zwiększają ryzyko zawału, udaru i niewydolności serca. Jedno poprawne EKG nie daje całego obrazu i nie zastępuje oceny całego ryzyka.

Lekarz patrzy na wiek, na płeć, na ciśnienie i na wyniki badań laboratoryjnych. Lekarz pyta o palenie, o masę ciała i o poziom aktywności fizycznej. Lekarz sprawdza też, czy są choroby przewlekłe i czy w rodzinie były choroby serca. Na początku trzeba sprawdzić, co się wydarzy. Potem można powiedzieć, które badania są potrzebne i jak często badania trzeba wykonać.

Jakie podstawowe pomiary i badania warto omówić?

Podczas zwykłej kontroli lekarz najczęściej patrzy na to:

• warto zmierzyć ciśnienie tętnicze. Najlepiej także zrobić w domu kilka takich pomiarów, jeśli w gabinecie lekarz zauważy podwyższony wynik.
• masę ciała, wskaźnik BMI i obwód talii – jako element oceny ryzyka metabolicznego;
• lipidogram to cholesterol całkowity, LDL, HDL i triglicerydy.
• glukozę na czczo lub inne badanie gospodarki węglowodanowej zalecone przez lekarza;
• wywiad dotyczy palenia, aktywności, diety, snu, alkoholu, stresu i chorób w rodzinie;
• dodatkowe badania, na przykład funkcji nerek lub tarczycy, jeżeli wynikają z objawów, leków i chorób współistniejących.

Nie istnieje jeden identyczny pakiet badań dla wszystkich osób po 40. roku życia. Ktoś z nadciśnieniem, cukrzycą, palący papierosy lub z przedwczesnymi zawałami w rodzinie wymaga innej kontroli niż osoba bez tych obciążeń.

EKG, echo serca, Holter i próba wysiłkowa – do czego służą?

Badania kardiologiczne odpowiadają na różne pytania. Nie powinny być traktowane jako zamienne elementy uniwersalnego przeglądu wykonywanego bez wskazań.

• EKG spoczynkowe rejestruje czynność elektryczną serca w krótkim momencie i może ujawnić część zaburzeń rytmu lub przewodzenia;
• echo serca ocenia budowę, zastawki i pracę mięśnia sercowego;
• Holter EKG zapisuje rytm przez dłuższy czas i bywa zalecany przy kołataniach, omdleniach lub okresowych zaburzeniach rytmu;
• Holter ciśnieniowy robi automatyczne pomiary w dzień i w nocy. Holter ciśnieniowy pomaga zobaczyć, czy nadciśnienie jest obecne i czy leczenie działa.
• EKG wysiłkowe ocenia reakcję serca na wysiłek i jest wykonywane przy określonych wskazaniach, po kwalifikacji.

O wyborze badania powinien decydować lekarz na podstawie objawów i ryzyka. Jedno dobre badanie nie daje pewności, że nie ma się chorób układu krążenia.

Jak prawidłowo zmierzyć ciśnienie w domu?

Do pomiaru najlepiej używać sprawdzonego automatycznego ciśnieniomierza naramiennego z mankietem dopasowanym do obwodu ramienia. Przed pomiarem należy przez kilka minut spokojnie siedzieć, oprzeć plecy, trzymać stopy na podłodze i ramię na wysokości serca. Tuż przed tym najlepiej nie robić nic męczącego. Unikaj palenia. Nie pij kawy. Nie rozmawiaj.

Jeden wysoki wynik nie zawsze oznacza nadciśnienie. Jednak taki jeden wysoki wynik nie powinien pozostać bez uwagi. Warto zapisywać datę, godzinę i wartości z kilku dni, a następnie pokazać je lekarzowi. Przy bardzo wysokich wartościach wraz z bólem w klatce piersiowej, dusznością lub objawami neurologicznymi potrzebna jest pilna pomoc.

Programy profilaktyczne w POZ

Osoby w wieku 35–65 lat mogą – po spełnieniu aktualnych warunków – skorzystać w POZ z Programu Profilaktyki Chorób Układu Krążenia. program zaczyna od wywiadu. program sprawdza ciśnienie. program pobiera krew i ogląda wyniki. program patrzy na ryzyko. program podaje wskazówki, co zrobić dalej. Nie jest wymagane skierowanie.

Dla dorosłych od 20. roku życia dostępny jest również program „Moje Zdrowie”. Nie należy wykonywać tych samych badań wielokrotnie w krótkim czasie bez wskazań. Lekarz rodzinny wskaże właściwą drogę i wyjaśni wyniki.

Co można zmienić od dziś?

Ryzyko chorób serca zmniejszają regularna aktywność fizyczna dopasowana do stanu zdrowia, niepalenie, ograniczenie soli i żywności wysokoprzetworzonej, większy udział warzyw i owoców, prawidłowa masa ciała oraz kontrola cukrzycy, nadciśnienia i zaburzeń lipidowych. Najlepiej wybrać małe zmiany. małe zmiany można utrzymać przez cały rok.

Objawy, których nie wolno ignorować

Profilaktyczna wizyta nie jest odpowiednią ścieżką w stanie nagłym. Pilnej pomocy wymagają między innymi silny ucisk lub ból w klatce piersiowej, nagła duszność, omdlenie, zimny pot z osłabieniem oraz objawy udaru: nagłe opadnięcie kącika ust, osłabienie jednej strony ciała lub zaburzenia mowy.

Jeżeli zauważysz pierwsze oznaki zawału lub udaru, od razu zadzwoń na numer 112 albo numer 999. Nie jedź samodzielnie do przychodni i nie czekaj, aż objawy ustąpią.

Najczęstsze pytania

Czy po 40. roku życia trzeba co roku robić EKG?

Nie znajdziesz jednej zasady dla wszystkich ludzi. Częstotliwość EKG zależy od objawów, rozpoznanych chorób, leków i oceny ryzyka. U części osób ważniejsze będą regularne pomiary ciśnienia i kontrola wyników laboratoryjnych.

Czy prawidłowy cholesterol całkowity oznacza brak ryzyka?

Nie. Lekarz analizuje pełny lipidogram oraz inne czynniki, w tym ciśnienie, palenie, cukrzycę, wiek i wywiad rodzinny. Pojedyncza wartość nie opisuje całego ryzyka.

Chcesz ocenić czynniki ryzyka lub skonsultować niezagrażające życiu objawy? Sprawdź Poradnię Kardiologiczną MEDICA. Rejestracja: 25 644 74 00.