Biegunka, skurcze brzucha, nudności i osłabienie potrafią skutecznie przerwać urlop. Najczęstszym źródłem problemu jest żywność lub woda zanieczyszczona bakteriami, wirusami albo pasożytami. Ryzyka nie da się wyeliminować całkowicie, ale można je wyraźnie ograniczyć dzięki kilku praktycznym zasadom.

Czym jest biegunka podróżnych?

Biegunką podróżnych nazywa się ostre zaburzenia żołądkowo-jelitowe pojawiające się podczas wyjazdu lub krótko po powrocie. Problem występuje częściej w regionach, w których standardy higieny, uzdatniania wody lub przechowywania żywności różnią się od tych, do których organizm podróżnego jest przyzwyczajony.

Oprócz luźnych stolców mogą pojawić się bóle i skurcze brzucha, nudności, wymioty, gorączka oraz osłabienie. Najważniejszym bezpośrednim zagrożeniem jest odwodnienie, szczególnie u małych dzieci, seniorów, kobiet w ciąży i osób przewlekle chorych.

woman have stomach pain from menstruation.

Bezpieczna woda – nie tylko do picia

W miejscu, w którym jakość wody budzi wątpliwości, należy wybierać wodę butelkowaną w fabrycznie zamkniętym opakowaniu albo wodę odpowiednio uzdatnioną. Zasada dotyczy także mycia zębów, przygotowywania napojów i płukania żywności.

•      sprawdź, czy zakrętka butelki była oryginalnie zabezpieczona;

•      zrezygnuj z kostek lodu, jeśli nie masz pewności, z jakiej wody je przygotowano;

•      unikaj napojów rozcieńczanych wodą niewiadomego pochodzenia;

•      w razie braku bezpiecznej wody stosuj sprawdzoną metodę uzdatniania zgodnie z instrukcją produktu;

•      pamiętaj, że alkohol dodany do napoju nie dezynfekuje zanieczyszczonej wody ani lodu.

Jak wybierać jedzenie podczas podróży?

Najbezpieczniejsze są potrawy dokładnie ugotowane lub usmażone i podawane bezpośrednio po przygotowaniu, gdy są jeszcze gorące. Im dłużej gotowe danie stoi w temperaturze otoczenia, tym większe może być ryzyko namnażania drobnoustrojów.

•      wybieraj owoce, które można samodzielnie umyć bezpieczną wodą i obrać;

•      ostrożnie podchodź do surowych sałatek, nieobranych owoców i świeżych ziół;

•      unikaj surowego lub niedopieczonego mięsa, ryb, jaj i owoców morza;

•      nie jedz niepasteryzowanego mleka ani produktów przygotowanych z niego, jeśli nie znasz ich pochodzenia;

•      przy jedzeniu ulicznym wybieraj miejsca o dużym ruchu, gdzie potrawa jest przygotowywana na oczach klienta i podawana gorąca.

Higiena rąk ma realne znaczenie

Ręce należy myć wodą z mydłem przed jedzeniem i przygotowywaniem posiłków, po skorzystaniu z toalety, po zmianie pieluchy oraz po kontakcie ze zwierzętami. Gdy woda i mydło nie są dostępne, pomocny jest preparat do dezynfekcji rąk zawierający co najmniej 60% alkoholu. Nie zastępuje on jednak mycia wyraźnie zabrudzonych dłoni.

Co warto przygotować przed wyjazdem?

Do podręcznej apteczki warto włożyć doustny płyn nawadniający w saszetkach, środek do dezynfekcji rąk, termometr oraz leki przyjmowane na stałe. Plan szczepień należy dopasować do kraju, trasy, długości i charakteru wyjazdu. W zależności od kierunku lekarz może zalecić między innymi szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A lub durowi brzusznemu.

Nie zaleca się samodzielnego przyjmowania antybiotyku „na wszelki wypadek”. Dobór leku zależy od objawów, miejsca podróży, chorób współistniejących i aktualnej oporności drobnoustrojów. Nieprawidłowe stosowanie antybiotyków może zaszkodzić i utrudnić dalsze leczenie.

Co robić, gdy biegunka już się pojawi?

Podstawą jest uzupełnianie płynów i elektrolitów. Najlepiej pić często, małymi łykami, korzystając z bezpiecznej wody i doustnego płynu nawadniającego przygotowanego dokładnie według instrukcji. Po poprawie samopoczucia można stopniowo wracać do lekkich, dobrze tolerowanych posiłków. Głodówka nie przyspiesza zdrowienia.

Leki hamujące biegunkę nie są odpowiednie w każdej sytuacji. Nie należy ich przyjmować bez konsultacji, jeśli występują gorączka, krew w stolcu albo silny ból brzucha. W przypadku dzieci decyzję o podaniu leków powinien poprzedzić kontakt z lekarzem.

Kiedy potrzebna jest konsultacja lekarska?

Nie zwlekaj z uzyskaniem pomocy, jeśli pojawia się:

•      krew w stolcu, wysoka gorączka lub silny i narastający ból brzucha;

•      uporczywe wymioty uniemożliwiające przyjmowanie płynów;

•      wyraźne odwodnienie: bardzo mała ilość moczu, suchość w ustach, nasilone osłabienie, zawroty głowy lub senność;

•      szybkie pogorszenie stanu dziecka, seniora, kobiety w ciąży lub osoby z obniżoną odpornością;

•      brak poprawy po 2–3 dniach albo utrzymywanie się objawów po powrocie do kraju;

•      długotrwała biegunka, utrata masy ciała lub nawracające dolegliwości.

Najczęstsze pytania

Czy „lokalne bakterie” można oswoić, jedząc ryzykowne potrawy?

Nie. Celowe narażanie się na zanieczyszczoną wodę lub żywność nie buduje bezpiecznej odporności, a może doprowadzić do ostrego zakażenia i odwodnienia.

Czy probiotyk gwarantuje ochronę przed biegunką podróżnych?

Nie ma preparatu, który zastąpi zasady higieny i bezpiecznego żywienia. Wybór probiotyku lub innego preparatu warto omówić z lekarzem lub farmaceutą, zwłaszcza przy chorobach przewlekłych i obniżonej odporności.

Czy przy biegunce trzeba przestać jeść?

Najważniejsze jest nawadnianie. Jeśli chory nie wymiotuje i ma apetyt, może jeść małe porcje lekkich, dobrze tolerowanych posiłków. Sposób żywienia należy dostosować do samopoczucia.

Jeśli dolegliwości utrzymują się po podróży, rozpocznij od konsultacji u lekarza rodzinnego (POZ). Przy nawracających lub przewlekłych problemach pomocna może być także konsultacja w poradni gastroenterologicznej MEDICA Siedlce.

Sprawdź również: Poradnia Gastroenterologiczna MEDICA