Zaczerwieniona i bolesna skóra po plażowaniu może oznaczać oparzenie słoneczne. Ból głowy, nudności, osłabienie lub zaburzenia świadomości mogą natomiast wskazywać na przegrzanie organizmu. Choć oba problemy są związane z upałem i słońcem, wymagają innego postępowania. Szczególnie udar cieplny jest stanem zagrożenia życia.
Oparzenie słoneczne a przegrzanie organizmu – to nie jest to samo
Oparzenie słoneczne jest uszkodzeniem skóry spowodowanym nadmierną ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe. Pierwsze objawy nie zawsze pojawiają się od razu. Skóra może zaczerwienić się, stać się gorąca, bolesna i wrażliwa dopiero po kilku godzinach. Przy silniejszym oparzeniu mogą powstać obrzęk i pęcherze.
Wyczerpanie cieplne i udar cieplny dotyczą całego organizmu. Dochodzi do nich, gdy ciało nie radzi sobie z oddawaniem nadmiaru ciepła, zwłaszcza podczas wysokiej temperatury, dużej wilgotności, wysiłku fizycznego i niedostatecznego nawodnienia.
Co zrobić przy lekkim oparzeniu słonecznym?
Jeżeli skóra jest zaczerwieniona i bolesna, ale nie ma rozległych pęcherzy ani objawów ogólnych, można rozpocząć postępowanie łagodzące w domu:
• zejdź ze słońca i chroń oparzoną skórę przed kolejną ekspozycją;
• schładzaj skórę chłodnym prysznicem lub wilgotnymi okładami; nie przykładaj lodu bezpośrednio do skóry;
• pij wodę małymi porcjami, szczególnie jeśli wcześniej przebywałeś w upale;
• zastosuj delikatny preparat łagodzący przeznaczony do skóry po oparzeniu słonecznym;
• nie przekłuwaj pęcherzy i nie odrywaj złuszczającego się naskórka;
• do czasu wygojenia zakrywaj skórę lekką odzieżą i unikaj słońca.
Na podrażnioną skórę nie należy nakładać przypadkowych domowych mieszanek ani bardzo tłustych preparatów, które mogą utrudniać oddawanie ciepła. Jeśli potrzebny jest lek przeciwbólowy, należy stosować go zgodnie z ulotką i z uwzględnieniem własnych przeciwwskazań.
Kiedy oparzenie słoneczne wymaga konsultacji?
Z lekarzem warto skontaktować się, gdy:
• oparzenie obejmuje dużą powierzchnię ciała lub pojawiają się liczne pęcherze;
• występują silny ból, znaczny obrzęk, gorączka, dreszcze, nudności lub wymioty;
• oparzenie dotyczy twarzy, okolicy oczu albo innych szczególnie wrażliwych miejsc;
• pojawiają się cechy zakażenia, np. narastający ból, ropna wydzielina lub rozszerzające się zaczerwienienie;
• problem dotyczy małego dziecka, seniora lub osoby przewlekle chorej;
• samopoczucie pogarsza się mimo schładzania i odpoczynku.
Wyczerpanie cieplne – sygnał, że organizm potrzebuje pomocy
Wyczerpanie cieplne może objawiać się intensywnym poceniem, silnym pragnieniem, osłabieniem, zawrotami i bólem głowy, nudnościami, skurczami mięśni oraz chłodną, wilgotną skórą. Osobę z takimi objawami należy przenieść do chłodnego miejsca, poluzować odzież, schładzać wilgotnymi okładami i – jeśli jest w pełni przytomna i nie wymiotuje – podawać chłodne płyny małymi porcjami.
Jeżeli objawy nie ustępują szybko, nasilają się albo pojawiają się wymioty, potrzebna jest ocena medyczna. Nieleczone wyczerpanie cieplne może przejść w udar cieplny.
Jak rozpoznać udar cieplny?
Udar cieplny jest najcięższą postacią choroby związanej z wysoką temperaturą. Najważniejszym sygnałem alarmowym jest zaburzenie pracy układu nerwowego. Osoba przegrzana może być zdezorientowana, mówić niewyraźnie, zachowywać się nietypowo, mieć drgawki albo stracić przytomność. Często występują również bardzo wysoka temperatura ciała, szybkie tętno, ból głowy oraz gorąca skóra, która może być sucha lub intensywnie spocona.
Podejrzenie udaru cieplnego wymaga natychmiastowego wezwania pomocy pod numerem 112 lub 999. Nie należy czekać, aż objawy miną.
Pierwsza pomoc przy podejrzeniu udaru cieplnego
• wezwij zespół ratownictwa medycznego i pozostań z poszkodowanym;
• przenieś osobę w cień lub do chłodnego pomieszczenia i zdejmij zbędne warstwy odzieży;
• rozpocznij szybkie chłodzenie: zwilżaj skórę chłodną wodą, wachluj, przykładaj chłodne okłady do szyi, pach i pachwin;
• kontroluj oddech i bądź gotowy do rozpoczęcia resuscytacji, jeśli dojdzie do zatrzymania krążenia;
• nie podawaj płynów osobie nieprzytomnej, splątanej, mającej drgawki lub problemy z połykaniem.
Jak ograniczyć ryzyko podczas upałów?
W gorące dni warto regularnie pić wodę, ograniczyć wysiłek w najcieplejszych godzinach, wybierać lekką odzież i nakrycie głowy oraz robić przerwy w cieniu. Preparat przeciwsłoneczny powinien chronić przed UVA i UVB, mieć odpowiednio wysoki filtr i być ponownie nakładany zgodnie z instrukcją producenta, zwłaszcza po kąpieli i intensywnym poceniu. Szczególnej uwagi wymagają dzieci, seniorzy, kobiety w ciąży oraz osoby z chorobami serca, płuc, nerek lub przyjmujące leki wpływające na gospodarkę wodną i termoregulację.
Najczęstsze pytania
Czy udar cieplny zawsze oznacza suchą skórę?
Nie. Skóra może być sucha, ale przy udarze związanym z wysiłkiem osoba może nadal intensywnie się pocić. Ważniejsze od samego pocenia są zaburzenia świadomości, bardzo wysoka temperatura i gwałtowne pogorszenie stanu.
Czy pęcherze po słońcu można przebić?
Nie należy ich samodzielnie przekłuwać. Nienaruszony pęcherz chroni uszkodzoną skórę. Rozległe pęcherze lub oparzenie dużej powierzchni ciała powinien ocenić lekarz.
Kiedy wystarczy POZ, a kiedy należy dzwonić pod 112?
Lekarz rodzinny może ocenić utrzymujące się objawy po lekkim oparzeniu lub przegrzaniu. Zaburzenia świadomości, utrata przytomności, drgawki, duszność albo podejrzenie udaru cieplnego wymagają natychmiastowej pomocy ratunkowej.
Jeśli po ekspozycji na słońce utrzymują się niepokojące, ale niezagrażające życiu objawy, umów konsultację u lekarza rodzinnego (POZ) w MEDICA Siedlce lub skontaktuj się z rejestracją pod numerem 25 644 74 00. W stanie nagłym dzwoń pod 112 lub 999.
